+ Yorum / Mesaj Ekle
4 sonuçtan 1 ile 4 arası

Konu: Karaciğer Nakli Hakkında Bilinmesi Gerekenler

  1. Karaciğer Nakli Hakkında Bilinmesi Gerekenler

    İsim:  karaciğer nakli.jpg
Görüntüleme: 1729
Büyüklük:  7.3 KB (Kilobyte)Kesin tedavi ihtimali olmayan karaciğer hastalarında yapılan bir tedavi şeklidir. Çalışmayan karaciğerin çıkartılıp yerine yeni bir karaciğerin ya da karaciğerin bir bölümünün takılmasıdır. Bu ameliyatın adı ‘karaciğer nakli’dir. Hasta karaciğer çıkartılmadan karma iyi çalışan bir karaciğer parçasının takılmasıyla yapılan nakiller de bulunmaktadır. Fakat dünyadaki nakil ameliyatlarının yüzde 99’unda bütün karaciğer çıkartılıp yerine tam bir karaciğer ya da karaciğerin bazıları yerleştirilir. Bu tekniğe 'ortotopik karaciğer nakli’ adı verilir.

    KARACİĞER NAKLİ KİME GEREKİR?
    Karaciğer esasen vücudumuzun kimya fabrikasıdır. Karaciğer bozulunca vücudun bütün dengesi bozulur. Hastanın karaciğer fonksiyon testlerine, tomografisine ve şikayetlerine baktığınızda acilen karaciğer nakli yapılması gerektiğini gösteren birçok belirti bulunmaktadır. Bunları şu şekilde sıralamak mümkün olabilir:
    • Sarılık
    • Karaciğerde siroza ilişkin küçülme
    • Karaciğerde sertleşme, karaciğerin taş gibi olması
    • Dalakta büyüme
    • Karında şişlik
    • Karaciğerinin yüzeyinin pürtükleşmesi
    • Trombositlerde azalma
    • Portal vende genişleme (Karaciğere bağırsaklardan ve dalaktan gelen kanı taşıyan damar)
    • Yemek borusunda varislere ilişkin kanama, hastanın kan kusması
    • Nefes darlığı
    • Yorgunluk
    • Kansızlık
    • Karaciğerin bozulmasına ilişkin böbrek fonksiyonlarında kötüleşme

    Son dönem karaciğer hastalığının belirtileridir bunlar. İlaçlı tomografi çektiğinizde durumu esasen görülür. Böyle bir hastanın hemen nakil cerrahına yollanması şarttır. Fakat hastanın doktordan bize gelmesi 5-6 ayı buluyor. Aslında bu hastaların karaciğer nakline gereksinimi bir sene eskiden bellidir. Ülkemizde hastaların zamanında gelmemesi büyük problem. Oysa sirozun en iyi, en ucuz, en kolay tedavi yolu karaciğer naklidir.

    Son dönemdeki bir karaciğer yetmezliği gerçekten güç ve ağır bir tablodur. Ülkemizde bu hususta yaşanan en büyük sorunlardan birisi de, acilen karaciğer nakli yapılması gerekli olan bir hastaya hızlıca onu hayata döndürecek uzvu bulmak konusudur. Organ bağışının yetersizliği bu hususta sorun yaratmaktadır.

    Hastaların kimilerine ‘Size karaciğer nakli yapılması gerekiyor’ dediğinizde korkuyorlar. Fakat bir doktor olarak onlara organ naklinin ne olduğunu anlatırsanız, endişelerinin yerini umut alıyor. Türkiye’de organ nakli konusu ile ilgili hekimlerin de büyük bilgi eksiği var. Bugün Türkiye’de 50’ye yakın tıp fakültesi var. Bunlar içinde organ nakli operasyonlarını yapılabilen tıp fakültesi hastanelerin sayısı oldukça az. Bu fakültelerde yetişen ancak hayatında hiç organ nakli ameliyatı görmeyen bir genç hekim, hastalarına, ‘Size karaciğer nakli gerekiyor?’ nasıl diyebilir? Görevi doktor yetiştirmek ve eğitmek olan tıp fakültelerinde organ nakli ameliyatı yapılamıyorsa bu konuya önem vermemizin şart olduğunu düşünüyorum.

    NASIL BİR TEDAVİ GEREKİR?
    Siroz ilerleyici bir hastalıktır. Türkiye’de sirozun esas sebebi hepatit B ve hepatit C’dir. Hepatit B, Türkiye’deki aşağı yukarı 7 milyon kişiyi etkilediği belirlenen bir hastalıktır. Nüfusun yüzde 3’ünün de hepatit C olduğu tahmin ediliyor.

    Siroza benzer belirtiler ortaya çıkmadan hepatit B erken tanı edilirse hastalara antiviral ilaçlarla tedavi uygulanır. Virüsün etkinliği düşürülmeye çalışılır. Fakat çoğu kişi hepatit B virüsü ile temas ettiğini bilmeden yaşıyor. Ülkemizde en büyük sorun sağlıklıyken hekime gidilmemesi. Karaciğer hastalıklarında da bu böyle maalesef. Bir hasta ne zaman ki karnında su toplanmaya başlıyor, bacaklarında şişlik oluyor, yüzü, rengi sararıyor ya da kan kusuyor, o zaman doktora gitmek gereği duyuyor. Bu aşamadan sonra tedavi de zorlaşıyor. Böyle yakınmaları olan hastalara ilaç verilmesi, vakit kaybedilmesi doğru değil. Böyle ağır bir tablodaki hastanın ilacı karaciğer naklidir.

    Türkiye’de bizim organ bağışlama kültürümüz yok. Avrupa’daki en geri ülkelerden biriyiz. Örneğin Ispanya’da bir milyon nüfus başına organ bağışı seviyesi 40’tır. Türkiye’de ise bu oran milyonda 2,5-3 civarındadır.

    KADAVRADAN KARACİĞER NAKLİ VE BEYİN ÖLÜMÜ
    Ölüm, beynin işlevlerinin tamamiyle yitirilmesidir. Bu koma değildir. Beyin cerrahı, nörolog, kardiyolog, anestezi ve yoğun bakım uzmanlarından meydana gelen dört doktor tarafından 'beyin ölümü’ kararı verilir. Şayet, dört doktor ‘Bu kişide beyin ölümü bulunmaktadır. Geriye dönüşsüz ölümdür’ der ise, bu sefer aile ile görüşülür. Aile de organ bağışında bulunmayı kabul ederse, ilgili belgeyi imzalamasını takiben hastanın bilgileri Sağlık Bakanlığı Organ Nakli Koordinasyonu Kurulu na iletilir. 24 saat görev yapan merkezde Türkiye’deki karaciğer nakli bekleyen hastaların listesi değerlendirilir. Listedeki durumu en acil ve en elverişli hastaya karaciğer nakli yapılmak üzere organ yönlendirilir. Bütün bu süreç, organ ve doku nakli mevzuatına göre işler.

    KADAVRADAN NAKİL EN İDEALİ
    Kadavradan karaciğer nakli en en uygun nakil tekniğidir. Bilhassa genç bir insandan alınmış ve hiçbir fonksiyon sorunu olmayan bir karaciğerse, takılacak kişi çok ağır hasta değil ise başarı seviyesi yüzde 95’in üstündedir. Fakat Türkiye’de organ bağışının yeterli olmaması sebebiyle canlıdan yapılan karaciğer nakli ameliyatları da sıkça uygulanmaktadır. Zira acil haldeki hastaya yeni bir karaciğer bulamadığınızda diğer tedavi ihtimali yoktur, hayatını kaybeder.

    CANLIDAN KARACİĞER NAKLİ
    Canlıdan yapılan nakil ameliyatlarında hastanın ya da eşinin dördüncü dereceye kadar yakın akrabaları organ bağışında bulunabilir. Kanuna göre 18 yaşından büyük, 60 yaşından küçük, hiçbir önemli hastalığı bulunmayan insanlar verici olabilir. Vericinin karaciğer işlevlerinin normal olması şarttır.

    Kısmi karaciğer nakillerinde hastanın kilosunun yüzde 10’u kadar karaciğere gereksinim olur. Kısaca 60 kilo hastaya 600 gram karaciğer nakledilmesi şarttır. Vericide de karaciğerin en az yüzde 30’u kalmalıdır. Mesala 100 kiloluk bir kişide en az 300-400 gram karaciğer kalmalıdır.

    Verici adayının tomografi görüntüleri ve test sonuçları analiz edilir. Karaciğerin yağlanma seviyesi nedir? Karaciğerdeki damarlar bölmeye uygun midir? Bunun gibi birçok veri detaylı olarak araştırılır. Hesaplamalar yapılır ve bu sonuçları organ nakli ekibi hekimleri analiz eder. Buradaki amaç, karaciğerin bir kısmını aldığımızda vericinin sağlık durumunun da istemeyen bir şekilde etkilenmemesidir.

    VERİCİYİ BEKLEYEN RİSKLER
    Vericilerde yara enfeksiyon alabilir. Hastanede bir hafta kalacağına 3 hafta yatması gerekli olabilir. Safra yolunda darlık, kanama gibi durumlar ortaya çıkabilir. Tekrar ameliyata alınması gerekli olabilir. Çok seyrek olmakla beraber ölüm riski de bulunmaktadır. Dünyada bugüne kadar canlıdan yapılan 20-30 bin karaciğer naklinde ölüm sayısı 25-30’u geçmez. Bir diğer anlatımla canlıdan yapılan karaciğer nakli ameliyatlarında vericinin hayatını kaybetme riski binde 1 -2 arasındadır.

    İşte bu sebeple vericinin seçimi oldukça önemlidir. Öncelikle vericinin hiçbir sağlık problemi yaşamayacağına inanmamız şarttır. Tabii esas nokta verici adayını ve ailesini, ameliyatın olasılık dahilindeki riskleri konusu ile ilgili bilgilendirmektir.

    ALKOL VERİCİ OLMAYA ENGEL Mİ?
    Alkol alan birisinin verici olup olamayacağına karaciğer fonksi-yonlarına bakarak karar verilir. Şayet alkol almasına karşın normal, sağlıklı bir karaciğeri varsa verici olmasında bir sakınca yoktur. Fakat alkole ilişkin sirotik karaciğeri olan hastanın karaciğeri kullanılamaz.

    Canlıdan yapılan karaciğer nakillerinde verici ile alıcı aynı anda ameliyata alınır. Ekip ikiye ayrılır. İki ekip de devamlı olarak iletişim içinde hareket eder. Karaciğerin kısmi olarak çıkartılması ameliyatının süresi 2 saat ile 5 saat arasında değişir. Kimi hastalıklar yıllar içinde karaciğer sirozuna ve karaciğer yetmezliğine dönüşebilir. Böyle durumlarda karaciğer nakli gerekli olabilir. Karaciğerin iflasına gidebilen hastalıklar arasında hepatit B, hepatit C, alkolik karaciğer hastalığı, NASH (yağlanmaya ilişkin karaciğer hastalığı) ilk başta gelir.

    Bundan başka otoimmün hepatitler, primer bilier siroz, Wilson hastalığı, Hemokromatozis ile yeni doğan çocuklarda gözlemlenen bilier atrezi gibi hastalıklarda da karaciğer naklini gerektiren tablolar ortaya çıkabilir. Karaciğer kanserli sirotik bir hastada tümörün hepsini çıkartmak imkan dahilinde olmayabilir. Sirotik karaciğerde ameliyat yapmak güçtür. En küçük cerrahi bir müdahaleyi karaciğer kaldıramaz. Bu nedenle bunun gibi hastalarda da nakil şarttır. Akut karaciğer yetmezliğine ilişkin olarak nakil yapılması gerekli olan hastalıklar da bulunmaktadır. Kimi vakalarda buna sebep olan faktör bulunama- yabilir. Fakat akut karaciğer yetmezliği mantar zehirlenmesine ve ilaç kullanımına ilişkin olarak da ortaya çıkabilir. Böyle birçok hastalık saymak mümkün olabilir. Fakat en önemlileri bunlardır.

    NAKİL SONRASI KRONİK HEPATİT TEKRARLAR MI?
    Karaciğer naklinden sonra hastada ne siroz, ne de süreğen hepatit kalır. Hepatit B’de virüsün en çok olduğu yer karaciğerdir. Karaciğer çıkartılır ve yüzde 95-98 virüs gider. Karaciğerin çıkartıldığı esnada hastaya çok yüksek dozda ‘hiperimmünglobülin verilir. Bunda amaç daha ameliyat masasındayken hastanın kandaki antikor düzeyini hızla yükseltmektir.

    Hepatit B’li hastalarda bundan başka ameliyat sonrasında 2. gün, 7. gün, 15. gün, 1 sonrasında muayyen aralıklarda kandaki immüng- lobülin seviyesine bakılır. Gerekirse ilaç verilir. Tedaviyle hastada nakil sonrasında hepatit B’nin tekrarlama ve siroz oluşma riski büyük oranda önlenir. Elbette karaciğer sirozu yeniden olursa yeni bir transplantasyon yapmak da mümkün olabilir.

    Karaciğer naklinden sonra hepatit C tekrarlayabilir. Fakat siroz oluşması için 5-10 yıl geçmesi gereklidir. Bundan başka nakilden sonra hepatit C tedavisinde interferonları ve kimi antiviralleri koruyucu maksatla kullanmak da mümkün olabilir. Karaciğer nakli sonrasında hastalarda hepatit C’nin tekrarlama riskine karşı başta karaciğer fonksiyonları olmak suretiyle gerekli olan testler sıklıkla yapılmalıdır. Esasen en küçük bir problemde biyopsi yapılarak hepatit C geri gelmiş mi gelmemiş mi değerlendirilir.

    Şayet hasta etkin bir karaciğer nakli geçirdiyse, gençse, kalp hastalığı gibi diğer bir sağlık sorunu yoksa, kendine iyi bakıyorsa, kontrollerine geliyorsa ve kilosuna dikkat ediyorsa uzun yıllar yaşamaması için bir neden yok. Bu ameliyatlar yapıldığından bu yana 30-40 yıldır takılan karaciğerle hayatlarını sürdüren hastalar var.

    KARACİĞER NAKLİNDE RET OLAYI
    Bu esasen birçok faktörle ilişkili bir konudur. Erken dönemde, çok kritik bir tabloya ulaşmadan müracaat eden hastaların iyileşmesi çok daha basittir. Bilhassa çocuk hastalar karaciğer nakli sonrasında çok çabuk toparlanıyorlar. Amerika’daki serimde 1 yaşın üstündeki bilier atrazi sebebiyle nakil olan çocuklarda 20 senelik yaşam süresi yüzde 94. Burada da Nisan 2011 itibarıyla karaciğer nakli yaptığımız çocuk sayısı 55. Yüzde 92 başarı seviyesi ile gidiyoruz. Elbette, karaciğer nakli ameliyatlarının başarısında hastaların kendilerine ameliyat sonrasında iyi bakmalarının tesiri tartışılmaz.

    Dünyadaki her insanın yapısı değişiktir. Bir hastaya tek yumurta ikizinin karaciğeri takılırsa ret olayı gibi bir problem çıkmaz. Bağışıklık sistemini baskılayıcı ilaç kullanmasına da gerek kalmaz. Zira tek yumurta ikizi demek bütün doku tiplerinin aynı olması demektir. Aksi halde hastaya annesi, oğlu, kız kardeşi gibi birinci derecedeki yakın akrabalarından kimin karaciğerini verirseniz verin, doku çeşitleri farklı olacaktır. Bu sebeple daima vücut takılan uzvu reddeder. Karaciğer nakli olan hastaların ömür boyu ‘im- münosupresif’ dediğimiz, bağışıklık sistemini baskılayan ilaçları kullanmaları şarttır.

    Karaciğer nakillerinde beşinci günden sonra şayet reddi engelleyen ilaçlar verilmez ise ret olayı yüzde 70 olur. Fakat biz ameliyatlardan hemen sonra ilaç vermeye başladığımız için, esasen o zamana kadar ilaç dozları kanda belirli bir seviyeye gelmiş olur. Hastalar sürekli takip edilerek ilacın kandaki oranı belirgin bir seviyede tutulmaya çalışılır. Zamanla ilaçlardan bazılarının dozları azaltılır, kimi ilaçlar ise kesilir.

    Kimi insanlarda immüntolerans ortaya çıkabilir. Fakat şimdi hangisinde gelişir hangisinde gelişmez onları bilebilecek halde değiliz. Çalışmalar yapılıyor ancak daha net değil. Bu sebeple bütün hastalara ömür boyu ilaç kullanmaları tavsiye edilir.

    ORGANLARINIZI BAĞIŞLAMAK İSTİYORSANIZ
    Organ bağışında bulunmak isteyen bir kişi, akşam eve gidince eşine, annesine, babasına veya çocuğuna ‘Ben ölürsem organlarımın hepsini ya da karaciğerimi ya da böbreğimi bağışlamak istiyorum’ demeli. Bunları söyleyeceği kişi, hayatını kaybetmesi durumunda onun ile ilgili karar verebilecek halde olmalıdır.

    Öldüğü zaman şayet yoğun bakımdaysa, vasiyet ettiği yakınının bu hususta hekimleri bilgilendirmesi şarttır. ‘Rahmetlinin bana vasiyeti vardı. Organlarımı bağışlayın dedi, ben de bağışlıyorum,’ demelidir. Böylece organ bağışlanmış olur. En iyi organ bağışlama tekniği budur.

    Kimi organ nakli merkezlerine bağışta bulunanlar, bağış kartlarını yanlarında taşıyabilirler. Fakat bunun pek bir hükmü yoktur. Zira doktorlar ölen kişinin kesinlikle ailesine sormak zorunda. Cebine bakıp da organ bağışı kartı vardı demek olası değil. Vasiyet etmek en doğrusu. Türkiye’de şahsa özel bir bağış yapılamaz. Sadece hangi uzuvlarınızı bağışlayacağınızı vasiyet edersiniz. Bağışladığınız uzuvların kime takılacağına Sağlık Bakanlığı’na ilişkin kurul karar verir.

    KAN UYUMSUZ KARACİĞER NAKLİ
    Karaciğer naklinde doku uyumu önemli değildir. Kan uyumuna dikkat edilir. Fakat hastanın durumunun acil olduğu, her an yaşamını kaybetme riskinin söz konusu olduğu durumlarda kan uyumsuz karaciğer nakli yapılabilir. Dört tane kan grubu vardır: 0, A, AB, B. Sıfır (0) hepsine verebilir. Fakat yalnızca kendi grubundan organ alabilir. Örneğin 0 grubundaki bir hastaya kan grubu A olan birisinin karaciğeri acil halde takılabilir. Fakat burada hastanın dalağı çıkartılır, hastada elektroforez dediğimiz operasyon yapılır. İmmünglobülin verilebilir. Acil durumlarda bunun gibi de etkin olduğumuz hastalar var.

    NAKİL SONRASI
    Karaciğer nakli sonrasında hastaların beslenmelerinde, ilaç kullanımlarında ve günlük yaşamlarında dikkat etmesi gerekli olanlari şu şekilde sıralamak mümkün:
    • Kesinlikle alkol alınmamalı
    • Hekime danışmadan hiçbir zaman ilaç içilmemeli. Bilinçsizce alınan ilaçlar karaciğeri etkileyebilir. Örneğin mantar ilaçlarının veya ağrı kesicilerin çok fazla dozda alınması karaciğer yetmezliğine yol açabilir.
    • Karaciğer nakli olan bir kişi hiçbir zaman kilo almamalıdır.
    • Az ve sık yemek yemeye özen göstermek şarttır.
    • Doktor kontrolleri hiçbir zaman aksatılmamak. Taburcu olan hastalar ilk zamanlar 15 günde bir kontrole çağrılır. 6 ay sonra kontrol süresi ayda bire düşer. Karaciğer nakli ameliyatı olan bir hastanın 3-4 yıl sonra 3-4 ayda bir kontrole gitmesi şarttır.
    • Nakil sonrasında bir diğer önemli konu da, sağlığa dair herhangi bir yakınması olan bir hastanın hekimlerini gecikmeden bilgilendirmesidir.

    KARACİĞER NAKLİ SONRASINDA CİNSELLİK VE HAMİLELİK
    Sirozlu hastada cinsel yaşam oldukça sıkıntılıdır. Siroza ilişkin olarak çoğu erkek hastada impotans yani sertleşme problemi ortaya çıkabilir. Kadınlarda adet kanaması kesintiye uğrayabilir. Fakat nakil sonrası cinsel fonksiyonlar zaman içinde olağana döner. Cinsellikle ilgili sorunlarını paylaşan hastaları ürologlara yönlendiririz. Sertleşme sağlayıcı ilaçlardan yarar gören birçok hastamız oldu.

    Karaciğer nakli bir kadının gebe kalıp çocuk doğurmasına mani değildir. Karaciğer nakli olan kadınlar gebe kalıp anne olabilir. Bebeğini emzirebilir. Elbette spor yapabilir. Örneğin ben ilk karaciğer naklimi 1984 yılında bir basketbol oyuncusuna yaptım. Karaciğer nakli ameliyatından 1,5 ay sonra basketbol şampiyonasında oynadı ve takımı şampiyon oldu. Amerika’da bir hastada karaciğer naklinden 9 ay sonra kış olimpiyatlarında slalomda dünya ikinciliğini kazandı.

  2. #2
    Misafir

    Cevap: Karaciğer Nakli Hakkında Bilinmesi Gerekenler

    Karaciğerinin tamamı ya da önemli bir kısmı alınan kişiler için karaciğer nakli gerekiyor. Amcamda meydana gelen karaciğer yetmezliği ve sonrasında karaciğer kanseri sonrasında kuzenimden karaciğer nakli gerçekleşti. Verici şahıs genç olursa süreç daha kolay gerçekleşiyor. En azından verici açısından. Bu hastalığın erkeklerde daha çok görülme sebebi ise maalesef erkeklerin daha fazla alkol ve sigara kullanması.

  3. #3
    Misafir
    Karaciğer kanseri(HCC) tanısı konuldu. Nakil olalı 18 ay oldu. Sağlık durumum ve tahlil sonuçlarım gayet güzel.
    Oruç tutabilir miyim? Tutmamda sıkıntı olurmu?

  4. #4
    Misafir
    Merhaba ben 2 ay önce karaciğer nakli oldum . Kan da enfeksiyon geliştiği için hala hastanede yatmaktayim.(Klebsiella enfeksiyonu ) Bunun için her hangi birşeyler önere bulunabilir misiniz ? Ne yapacağım bilmiyorum .Birde kilo alımım başladı ne yapmam gerekiyor bilmiyorum

+ Yorum / Mesaj Ekle

Konu Bilgileri

Users Browsing this Thread

Şu an 1 kullanıcı var. (0 üye ve 1 konuk)

Benzer Konular

  1. Cevaplar: 1
    Son Mesaj: 03-29-18, 11:00
  2. Gebelik Sürecinde Seks Hakkında Bilinmesi Gerekenler
    By gokhan in forum Gebelik ve Doğum
    Cevaplar: 1
    Son Mesaj: 06-01-17, 13:10
  3. Saç Ekimi Hakkında Bilinmesi Gereken Hususlar
    By DrNilay in forum Saç / Kaş Ekimi
    Cevaplar: 0
    Son Mesaj: 04-20-17, 13:53
  4. Cevaplar: 0
    Son Mesaj: 09-30-16, 10:34
  5. Cevaplar: 0
    Son Mesaj: 04-07-16, 10:30
Sitemizde yapılan paylaşımların sorumluluğu paylaşanlara aittir ve bu paylaşımlar bilgilendirme amaçlıdır. Doktorunuza danışmadan hareket etmeyiniz.